Đội ngũ chúng tôi từng gặp rất nhiều bạn sinh viên học bài trên giường đến khuya. Sáng hôm sau, các bạn thức dậy với vai cứng đơ và cổ nhức mỏi. Chuyện này diễn ra khá thường xuyên ở ký túc xá và phòng trọ quanh các trường đại học. Trong bài này, chúng tôi chia sẻ những gì mình quan sát được, cùng vài gợi ý thực tế để bạn học bài mà lưng vẫn thẳng. Một câu hỏi chúng tôi nghe nhiều nhất là liệu sofa ghế lười có nên dùng để học hay không. Phần giữa bài, chúng tôi sẽ bàn kỹ về điều này.
Vì sao sinh viên hay bị gù lưng khi học bài?
Gù lưng hiếm khi do một lần ngồi sai. Phần lớn đến từ những buổi học kéo dài đều đặn, ngày nào cũng lặp lại cùng một kiểu. Chúng tôi thường gặp ba thói quen dẫn đến tình trạng này.
Thói quen đầu tiên là học nằm hoặc ngồi trên giường. Giường mềm và không có điểm tựa, nên lưng không được đỡ. Cơ thể phải tự gồng để giữ thẳng. Sau một lúc, cơ lưng bắt đầu mỏi rồi cong dần xuống.
Thói quen thứ hai là dùng bàn thấp hoặc ghế cứng. Khi bàn thấp, người phải cúi xuống mỗi lần viết. Khi ghế cứng, mông và lưng đều khó tìm được tư thế dễ chịu, nên người ta hay trượt dần về phía trước.
Thói quen thứ ba là ngồi liên tục nhiều giờ mà không đứng dậy, dù đã thấy mỏi từ lâu. Chúng tôi hay nhắc các bạn rằng cơ thể không cần phải chịu đựng đến khi đau mới phản ứng. Những tín hiệu nhỏ như tê chân, đầu nặng hay khó tập trung đã là lời nhắc đáng lắng nghe.
Hậu quả thường thấy là mỏi vai và đau cổ. Sau khoảng một đến hai tiếng, nhiều bạn bắt đầu khó tập trung, đọc đến đâu quên đến đó. Đó là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang phản đối tư thế hiện tại.
Tư thế ngồi học đúng là gì?
Tư thế đúng là khi cơ thể không phải gồng để giữ mình. Lưng tựa vào ghế, hai bàn chân chạm sàn, đầu gối gần như vuông góc với đùi. Nếu chân lơ lửng, người sẽ dễ bị kéo xuống và lưng cong theo. Lâu dần, mỏi là điều khó tránh.
Vị trí sách và màn hình cũng quan trọng không kém. Bạn nên đặt màn hình và sách ngang tầm mắt, để không phải cúi đầu liên tục. Khi cổ không cần gập xuống mỗi lần đọc, áp lực lên vùng gáy và vai giảm đi rõ rệt.
Nếu bàn hơi thấp, bạn có thể kê thêm sách hoặc một chiếc hộp để nâng màn hình lên. Cách này gần như không tốn chi phí, nhưng hiệu quả khá đáng kể. Đội ngũ chúng tôi từng thử với một bạn sinh viên năm nhất, chỉ thay đổi độ cao màn hình. Sau hai tuần, bạn ấy báo rằng cơn đau vai đã đỡ hẳn.
Chọn góc học phù hợp với phòng trọ hay ký túc xá
Phòng sinh viên thường nhỏ, nên chọn góc học là bài toán về không gian trước tiên. Có một bạn chúng tôi từng tư vấn sống trong phòng khoảng 12 mét vuông. Cuối cùng bạn chỉ kê được một chiếc bàn gấp và một chiếc ghế nhỏ. Góc học ấy vẫn đủ dùng cho cả học kỳ, miễn là bạn chọn đúng thứ phù hợp với nhu cầu của mình.
Ghế công thái học, bàn học rộng và tựa lưng chắc sẽ cho tư thế ổn định nhất khi học dài giờ. Đổi lại, chúng chiếm diện tích và giá thành cao hơn đáng kể. Bàn gấp kết hợp ghế có tựa lưng thì gọn, dễ cất đi khi không học. Tuy nhiên, nếu đệm mỏng thì ngồi lâu vẫn sẽ mỏi.
Riêng ghế lười mang lại cảm giác thư giãn và rất hợp để đọc tài liệu nhẹ. Viết hay làm bài dài thì không phải lựa chọn tốt. Khi phải chọn trong điều kiện hạn chế, chúng tôi thường khuyên ưu tiên tựa lưng trước tiên. Đó là phần cơ thể bạn cần đỡ nhất khi học, và cũng là phần dễ bị bỏ quên nhất khi chọn nội thất cho phòng nhỏ.
Chia nhịp học để cơ thể không kịp mỏi
Quy tắc 50-10 là điều chúng tôi chia sẻ nhiều nhất. Học 50 phút, rồi nghỉ 10 phút. Trong khoảng nghỉ đó, hãy đứng dậy đi lại, xoay vai và nhìn ra xa để mắt được thư giãn. Nhiều bạn nghe xong thấy hơi phiền. Nhưng sau một tuần thử nghiệm, họ thường quay lại nói rằng đầu óc tỉnh táo hơn hẳn.
Trong giờ nghỉ, bạn không cần làm động tác khó. Đưa vai lên xuống vài lần, nghiêng đầu từ từ sang hai bên, rồi xoay hông nhẹ là đủ để máu lưu thông lại. Quan trọng nhất là đừng ngồi nguyên một chỗ suốt cả buổi tối, vì cơ thể cần những khoảng chuyển động ngắn như vậy để không bị cứng.
Ghế lười và sofa: nên học hay chỉ nên đọc?
Theo kinh nghiệm của đội ngũ, sofa ghế lười phù hợp để đọc hơn là để làm bài. Ghế lười được thiết kế để người ngồi thư giãn. Chính sự thư giãn đó khiến lưng ngả ra sau và đầu cúi xuống. Đọc một tài liệu nhẹ hay ghi vài dòng chú thích thì không sao. Nhưng ngồi viết một bài tập dài cả tiếng trên ghế lười, bạn sẽ thấy mỏi rất nhanh.
Nếu vẫn muốn học ở khu vực thoải mái, hãy chọn chiếc ghế có lưng đứng hơn và tránh những mẫu quá sâu, quá mềm. Bạn có thể tham khảo thêm góc học tập thoải mái cho con để chọn mẫu phù hợp với việc học, thay vì chỉ phù hợp để nằm nghỉ.
Giữ tập trung khi học một mình ở nhà
Tập trung đôi khi khó hơn cả tư thế. Khi học ở nhà, ranh giới giữa khu học và khu nghỉ rất dễ mờ đi. Chúng tôi khuyên bạn tạo một ranh giới rõ ràng, dù chỉ là một chiếc bàn riêng và một chiếc đèn chỉ bật lên khi học. Khi não bộ quen với tín hiệu đó, việc vào trạng thái học sẽ dễ hơn nhiều. Bạn có thể đọc thêm về cách xây dựng thói quen học tập đều đặn để duy trì nhịp học lâu dài.
Tắt thông báo điện thoại là bước nhỏ nhưng hiệu quả. Đặt một mục tiêu nhỏ cho mỗi phiên học, chẳng hạn làm xong ba bài toán hoặc đọc hết hai trang, sẽ mang lại cảm giác hoàn thành. Cảm giác đó giúp bạn ngồi lại lâu hơn mà không bị cuốn theo việc khác.
Những sai lầm khiến học bài xong vẫn đau người
Có vài lỗi chúng tôi gặp đi gặp lại. Lỗi đầu tiên là học nằm trên giường vì cảm giác tiện, nhưng lưng hoàn toàn không được hỗ trợ. Lỗi thứ hai là vừa ăn vừa học và cúi người rất lâu trên bàn thấp. Lỗi thứ ba là dùng ánh sáng yếu, khiến mắt phải nheo lại và kéo người về phía trước để nhìn rõ hơn.
Lỗi cuối cùng khó nhận ra nhất: không điều chỉnh tư thế dù đã thấy mỏi. Nếu cơn đau đã xuất hiện mà bạn vẫn ngồi y như cũ, đó là lúc cần đổi góc học hoặc đổi nhịp nghỉ. Đừng đợi đến khi đau kéo dài nhiều ngày mới hành động.
Tự xây một góc học nhỏ, gọn và dễ chịu
Bạn không cần đầu tư quá nhiều để có một góc học tốt. Một chiếc ghế có tựa lưng và đệm vừa phải, cùng mặt bàn đủ rộng để đặt sách vở và laptop, đã là nền tảng vững chắc. Thêm một chiếc đèn bàn với ánh sáng trắng vàng nhẹ sẽ giúp mắt đỡ mỏi hơn so với chỉ dùng đèn trần.
Nếu thích sự gọn gàng, một chiếc kệ nhỏ để sách và đồ dùng sẽ giữ cho bàn học không bừa bộn. Khi mặt bàn sạch, bạn sẽ muốn ngồi vào học hơn. Việc này nghe đơn giản, nhưng đội ngũ chúng tôi thấy nó tác động khá nhiều đến thói quen học của sinh viên.
Câu hỏi thường gặp
Ngồi ghế lười học bài có làm hại cột sống không?
Nếu chỉ ngồi đọc tài liệu nhẹ trong thời gian ngắn thì không đáng lo. Vấn đề nằm ở việc ngồi lâu mà lưng ngả hẳn ra sau, không có điểm tựa thẳng. Khi đó, cơ lưng phải làm việc nhiều hơn và mỏi là điều dễ xảy ra.
Nên học bao lâu thì cần đứng dậy nghỉ?
Chúng tôi thường khuyên 50 phút học và 10 phút nghỉ. Đây không phải quy định cứng nhắc. Với đa số sinh viên, nhịp này giúp cơ thể không bị dồn ép quá lâu. Nếu bạn thấy mỏi sớm hơn, hãy nghỉ sớm hơn.
Ghế công thái học có thật sự cần thiết cho sinh viên không?
Không bắt buộc. Nhưng nếu bạn học nhiều giờ mỗi ngày và thường xuyên viết bài dài, nó đáng để cân nhắc. Với bạn học ít giờ hơn, một chiếc ghế có tựa lưng tốt cũng đã đủ dùng.
Làm sao để không ngủ gật khi học buổi tối?
Đừng học trên giường, vì cơ thể sẽ tự hiểu đó là giờ nghỉ. Hãy bật đèn sáng hơn, uống đủ nước và đứng dậy đi lại mỗi khi buồn ngủ. Nếu vẫn không đỡ, bạn nên đổi sang học vào lúc đầu óc tỉnh táo hơn.
Nếu bạn đang loay hoay chọn góc học cho phòng trọ hay ký túc xá, đội ngũ chúng tôi sẵn sàng tư vấn theo diện tích và ngân sách của bạn. Cứ nhắn cho chúng tôi, chúng tôi sẽ cùng bạn tìm một góc học vừa gọn vừa đỡ mỏi lưng.
