Con làm đúng bài ở lớp nhưng về nhà lại sai gần hết? Nhiều phụ huynh gặp đúng tình huống này và thường bắt đầu lo lắng. Theo kinh nghiệm của chúng tôi, nguyên nhân hiếm khi nằm ở năng lực của con. Phần lớn nằm ở cách chọn bài và cách cha mẹ giao bài, chấm bài, đồng hành cùng con.
Vì sao cùng một bài tập toán mà con làm đúng lúc này, sai lúc khác?
Ở lớp, con có thầy cô đứng cạnh, có bạn bè cùng làm và có không khí học tập chung. Về nhà, con ngồi một mình trước trang vở, nên mọi thứ có thể khó hơn nhiều. Đây là tình huống khá phổ biến trong nhiều gia đình.
Trẻ làm đúng được ở lớp chưa chắc đã làm đúng ở nhà. Con cần cảm giác an toàn và sự gợi mở đúng lúc, chứ không chỉ cần thêm bài.
- Tình huống quen thuộc: con làm được bài trên lớp nhưng về nhà lại sai nhiều dạng quen thuộc.
- Nguyên nhân thường không nằm ở năng lực, mà ở cách chọn bài và cách giao bài.
Bài quá khó hay quá dễ đều có thể làm con mất đà
Giao bài khó quá, con dễ nản ngay từ đầu. Giao bài dễ quá, con có thể chán và làm qua loa. Chúng tôi thường quan sát thấy con làm đúng khoảng 70 đến 80 phần trăm số bài là mức khá phù hợp: đủ thử thách mà vẫn còn cảm giác làm được.
Cần lưu ý rằng chưa có một tiêu chuẩn chung áp dụng cho mọi trẻ. Mỗi bé tiếp thu một kiểu khác nhau, nên cha mẹ cần tự quan sát và điều chỉnh dần.
Làm đi làm lại một dạng bài, con dễ chỉ thuộc máy móc
Nhiều cha mẹ nghĩ rằng cho con làm thật nhiều bài cùng loại là chắc chắn. Thực tế, con dễ học thuộc cách làm của đúng một kiểu đề, rồi lúng túng khi đề đổi cách hỏi. Khi bài toán thay hình thức, con có thể không biết bắt đầu từ đâu.
Chúng tôi khuyên xen kẽ các dạng bài, buộc con phải suy nghĩ lại mỗi lần. Một buổi có thể gồm vài bài nhận diện dạng, vài bài có bước đảo ngược và một bài đố vui. Cách này chậm hơn một chút, nhưng con thường hiểu bài bền hơn.
Chấm bài chỉ đúng hay sai có thể bỏ lỡ điều quan trọng
Con ghi đáp số đúng nhưng bước trình bày lộn xộn, hoặc bỏ hẳn lập luận. Nếu cha mẹ chỉ tích đúng hoặc sai, con sẽ khó biết mình suy nghĩ đúng ở đâu.
Thay vì hỏi “đúng chưa”, bạn có thể hỏi “con nghĩ ra kết quả này như thế nào?”. Đây là câu hỏi mà nhiều gia đình thấy hữu ích, vì con phải kể lại cách làm của mình và tự phát hiện chỗ chưa ổn.
Cha mẹ làm hộ hoặc đưa đáp án ngay, con mất cơ hội tự nghĩ
Khi con vướng ở bước đầu, nhiều cha mẹ khó kiên nhẫn chờ và đọc ngay đáp số. Con nhận được kết quả nhanh nhưng chưa học được cách đi đến kết quả đó. Lần sau gặp đề tương tự, con có thể lại chờ người lớn.
Cách gợi mở theo bậc thang thường giúp con tự tin hơn. Đầu tiên, nhắc lại đề bằng lời của con. Sau đó, gợi ý một bước nhỏ. Chỉ khi thật cần thiết mới để con làm tiếp với sự hỗ trợ tối thiểu.
Dùng bài tập làm hình phạt có thể khiến trẻ sợ toán
Phạt con vì làm sai khiến bài toán gắn với cảm giác bị trách mắng. Về lâu dài, con có thể sợ toán, mở vở ra đã thấy căng thẳng và tìm cách trì hoãn.
Chúng tôi khuyên biến bài tập thành một hoạt động ngắn, có mục tiêu rõ ràng và kết thúc bằng khen ngợi đúng lúc. Khen cách con suy nghĩ hoặc sự cố gắng sẽ có ích hơn khen chung chung kiểu “giỏi quá”.
Lỗi lặp lại mà không ghi lại thì khó được sửa dứt điểm
Con hay nhầm dấu, quên nhớ khi cộng có nhớ, hoặc đọc sai đề. Nếu những lỗi này không được ghi nhận, cha mẹ có thể chỉ sửa từng bài riêng lẻ mà chưa thấy gốc rễ.
Bạn không cần một cuốn sổ phức tạp. Chỉ cần một tờ giấy ghi ba đến năm loại lỗi hay gặp nhất trong tuần. Cách ghi đơn giản này giúp bạn biết nên tập trung vào đâu mà không làm bạn quá tải.
Kỳ vọng tiến bộ nhanh rồi nản khi chưa thấy kết quả
Tiến bộ về toán thường đến chậm và không đều theo từng tuần. Có giai đoạn con tiến nhanh, có giai đoạn tưởng như dậm chân tại chỗ. Đây là điều khá bình thường ở nhiều bé.
Mỗi trẻ có tốc độ học riêng và không có mốc thời gian chuẩn chung. Bạn có thể so sánh con với chính con của tuần trước, thay vì so với bạn bè.
Bảng tóm tắt 7 sai lầm và cách sửa
Bảng dưới đây giúp bạn nhìn nhanh cả bảy lỗi. Các con số thống kê về tỷ lệ trẻ mắc từng lỗi cần được kiểm chứng từ nguồn chính thức trước khi trích dẫn, nên chúng tôi không đưa vào đây.
| Sai lầm | Dấu hiệu nhận biết | Cách sửa | Phù hợp nhất với |
|---|---|---|---|
| Bài quá khó hoặc quá dễ | Con nản, hoặc làm qua loa | Điều chỉnh về mức làm đúng khoảng 70-80% | Trẻ đang học theo giáo trình chuẩn |
| Lặp một dạng bài | Làm được bài quen, lúng túng khi đổi dạng | Xen kẽ nhiều dạng trong cùng buổi | Trẻ đã nắm kiến thức nền |
| Chỉ chấm đúng sai | Đáp số đúng nhưng trình bày lộn xộn | Hỏi con cách nghĩ ra kết quả | Mọi trẻ, nhất là trẻ hay làm tắt |
| Làm hộ, đưa đáp án | Con chờ người lớn mỗi khi gặp bài khó | Gợi mở theo bậc thang | Phụ huynh hay sốt ruột |
| Dùng bài tập để phạt | Con sợ, né tránh mở vở | Biến bài tập thành hoạt động ngắn có khen ngợi | Gia đình đang chịu áp lực học tập lớn |
| Không theo dõi lỗi lặp | Cùng một lỗi tái diễn nhiều tuần | Ghi 3-5 loại lỗi hay gặp mỗi tuần | Phụ huynh có ít thời gian |
| Kỳ vọng nhanh rồi nản | Nản khi chưa thấy tiến bộ rõ | So con với chính con của trước đó | Gia đình mới bắt đầu cho con học toán |
Khi nào cha mẹ nên tìm hỗ trợ từ giáo viên hoặc trung tâm
Nếu con sai lặp đi lặp lại dù bạn đã điều chỉnh ở nhà trong vài tuần, bạn có thể cân nhắc hỗ trợ bên ngoài. Hãy trao đổi với giáo viên chủ nhiệm trước, vì thầy cô quan sát con trong lớp và có thể nhận ra điều bạn chưa thấy.
Nếu cần thêm lựa chọn học tập, bạn có thể tham khảo những câu hỏi thường gặp về toán cho trẻ em để hiểu rõ hơn trước khi quyết định. Bạn nên so sánh chương trình và phương pháp, rồi chọn nơi phù hợp với tính cách của con.
Câu hỏi thường gặp về bài tập toán cho trẻ
Con bao nhiêu tuổi thì nên bắt đầu làm bài tập toán có tư duy?
Nhiều trẻ bắt đầu làm quen các bài có yếu tố suy luận khi đã vững đếm và cộng trừ đơn giản. Không có con số cố định cho mọi bé. Điều quan trọng là con hứng thú và làm được ở mức vừa sức.
Nên làm bài tập toán mỗi ngày bao lâu là vừa?
Với trẻ tiểu học, khoảng 15 đến 30 phút mỗi ngày thường là phù hợp. Thời gian ngắn nhưng đều đặn thường hiệu quả hơn một buổi dài rồi nghỉ nhiều ngày. Bạn nên dừng khi con bắt đầu mệt, không nên cố ép thêm.
Con làm sai nhiều có nên cho nghỉ hẳn không?
Nghỉ hẳn thường chưa giải quyết được vấn đề, nhưng nghỉ ngắn để con thư giãn có thể có ích. Thay vì nghỉ hẳn, bạn có thể giảm độ khó, quay về dạng bài con đã làm tốt, rồi tăng dần lại.
Cha mẹ không giỏi toán thì nên hỗ trợ con như thế nào?
Bạn không cần giỏi toán để đồng hành cùng con. Điều quan trọng là kiên nhẫn lắng nghe cách con nghĩ, đặt câu hỏi gợi mở và khen đúng cố gắng. Nếu thật sự bí, bạn có thể cùng con tìm lời giải trong sách hoặc hỏi giáo viên.
Để kết lại, bạn có thể bắt đầu từ một việc nhỏ: tuần này thử hỏi con “con nghĩ ra thế nào?” thay vì chỉ hỏi đúng hay sai. Một thay đổi nhỏ như vậy có thể giúp con tiếp cận toán nhẹ nhàng hơn. Chúc bạn và con có những buổi học vui vẻ.
Ngoài ra, bạn có thể tìm đọc top 10 câu hỏi thường gặp về toán tuổi thơ và cách dạy con hiểu phép nhân trước khi học thuộc bảng cửu chương để có thêm gợi ý thực tế cho gia đình.
Tham khảo thêm tại ncppb.com nếu bạn quan tâm đến các chương trình giáo dục khác.
