Mỗi đầu năm học, đội ngũ của chúng tôi lại nhận được câu hỏi quen thuộc từ phụ huynh: lớp 1 thật ra học toán những gì? Nói gọn lại, con sẽ làm quen với số và phép tính trong phạm vi 10, rồi mở rộng dần lên 100. Đây là nền móng cho toán cho trẻ em suốt những năm tiểu học sau này. Nền móng này không đồ sộ, nhưng nếu chắc tay ngay từ đầu, con sẽ đi tiếp những bước sau khá nhẹ nhàng.
Trong bài này, chúng tôi trả lời câu hỏi đó trước, rồi mở ra từng phần cụ thể. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng kể lại những điều thường gặp khi làm việc với các bé lớp 1 và bố mẹ của các bé, để phụ huynh có thể áp dụng ngay ở nhà mà không cần chuẩn bị gì quá cầu kỳ.
Toán lớp 1 học những gì? Câu trả lời nhanh cho phụ huynh
Lớp 1 không nhồi nhét quá nhiều nội dung. Mỗi phần lại có vai trò riêng. Con bắt đầu làm quen với việc đếm, đọc và viết số. Sau đó con học cộng và trừ trong phạm vi nhỏ.
Tiếp theo là so sánh các số, nhận biết hình và làm quen với đo lường đơn giản. Điều cần nhớ là các mảng này không tách rời nhau. Khi con hiểu số, việc cộng trừ sẽ dễ hơn nhiều. Khi con nắm chắc cộng trừ, các bài so sánh và bài toán có lời văn cũng bớt làm con hoang mang.
Chương trình toán lớp 1 gồm những khối nội dung nào?
Nếu chia theo nhóm, chương trình lớp 1 có ba khối chính. Khối đầu tiên là số và phép tính. Con đếm xuôi, đếm ngược, đọc viết số, rồi cộng trừ trong phạm vi 10 và dần đến 100. Ví dụ, một bé hiểu rằng 25 gồm 2 chục và 5 đơn vị sẽ tính 25 + 3 nhanh hơn hẳn bé chỉ biết đếm từng ngón tay. Hiểu cấu tạo của số là chìa khóa để con tính nhẩm linh hoạt.
Khối thứ hai là hình học và đo lường. Con nhận biết hình vuông, hình tròn, hình tam giác ngay trong những đồ vật quanh nhà: chiếc bánh, cửa sổ, quyển sách. Đo độ dài bằng đơn vị đơn giản như gang tay hay thước dây nhỏ cũng thuộc khối này. Đây thường là phần con thích nhất vì được tự tay làm.
- Số và phép tính: đếm, đọc viết số, cộng trừ trong phạm vi 10 và 100
- Hình học và đo lường: nhận biết hình cơ bản, đo độ dài đơn giản
- Giải toán có lời văn ở mức ngắn, thường chỉ một bước tính
Khối cuối cùng là giải toán có lời văn. Ở lớp 1, bài toán thường chỉ có một phép tính và kèm hình minh họa. Con chưa cần viết lời giải dài, nhưng cần đọc hiểu đề bài và chọn đúng phép tính. Đây là kỹ năng nền để sau này con giải được những bài nhiều bước hơn.
Một buổi học toán lớp 1 tại nhà trông như thế nào?
Đội ngũ chúng tôi thường kể cho phụ huynh nghe về một buổi học mẫu. Bố mẹ lấy 10 viên sỏi hoặc vài hạt đậu, rồi hỏi con: tay trái có 7 viên, tay phải có 3 viên, tất cả là bao nhiêu? Hãy để con tự xếp và đếm, đừng vội viết phép tính lên giấy.
Khi con đã đếm ra 10, bố mẹ mới viết 7 + 3 = 10 lên giấy và đọc cùng con. Sau đó đổi số, chẳng hạn 6 + 4 hoặc 5 + 5, để con tự nhận ra quy luật các cặp có tổng bằng 10. Nhiều bé rất vui khi tự tìm ra điều đó, và ghi nhớ lâu hơn nhiều so với việc chép thuộc bảng cộng. Bạn có thể thấy con hào hứng hơn hẳn khi người tìm ra quy luật là chính con.
Dùng đồ vật thật để học toán: ưu điểm và hạn chế
Đồ vật thật giúp con nhìn thấy phép tính, nhờ đó hiểu bản chất của nó. Chúng cũng giúp con bớt sợ toán, vì không phải đối diện ngay với những con số trừu tượng. Trong các buổi học của đội ngũ, chúng tôi thấy con nhớ bài lâu hơn khi được tự tay thao tác.
Tuy vậy, cách này cũng có mặt hạn chế. Việc chuẩn bị tốn thời gian, và buổi học dễ lan man. Có những lần cả nhà chơi với sỏi mà quên mất mục tiêu của bài hôm đó. Vì vậy chúng tôi thường khuyên dùng đồ vật cho bài mới, còn khi con đã quen thì chuyển dần sang tính nhẩm trong đầu.
Các dạng bài tập toán lớp 1 thường gặp
Bài tập lớp 1 khá quen thuộc, nhưng mỗi dạng luyện một kỹ năng khác nhau. Điền số còn thiếu trong dãy số giúp con nắm thứ tự các số. So sánh bằng dấu lớn, bé, bằng giúp con hiểu độ lớn tương đối. Nối hình với phép tính tương ứng rèn khả năng liên hệ giữa hình ảnh và con số.
Dạng bài có lời văn đơn giản kèm hình minh họa thường khiến nhiều bé lúng túng nhất. Con đôi khi biết tính nhưng không rõ đề đang hỏi điều gì. Khi gặp dạng này, bố mẹ nên để con đọc to đề bài, rồi hỏi: “Đề đang hỏi con tìm cái gì trước?” Chỉ cần dừng lại một nhịp như vậy, con thường tự gỡ được rối.
Sai lầm phổ biến khi cha mẹ kèm toán lớp 1
Sai lầm thường gặp nhất là bắt con học thuộc bảng cộng khi chưa hiểu. Con có thể đọc đúng 8 + 5 = 13, nhưng khi gặp 5 + 8 vẫn phải học lại từ đầu. Một bé hiểu đúng sẽ tự biết hai phép tính này bằng nhau, vì con đã thấy cả hai đều gồm đủ 13 viên sỏi.
Sai lầm thứ hai là chữa bài ngay lập tức. Khi bố mẹ chỉ ra lỗi quá sớm, con không có cơ hội tự nhận ra mình sai ở đâu. Đội ngũ khuyên bố mẹ đợi con làm xong, rồi hỏi nhẹ nhàng: “Con thử kiểm tra lại bằng cách đếm xem sao?”
Sai lầm thứ ba là tạo áp lực về điểm số. Khi con cảm thấy phải làm đúng hết mới được khen, con sẽ ngại học ngay từ đầu. Hãy khen cách con suy nghĩ, chứ đừng chỉ khen kết quả cuối cùng.
Mẹo đồng hành hiệu quả mỗi ngày 15 đến 20 phút
Hãy chọn thời điểm con còn tỉnh táo. Buổi tối sau một ngày ở trường, con thường đã mệt và khó tập trung. Buổi sáng trước giờ đi học hoặc sau bữa phụ buổi chiều thường hiệu quả hơn.
Lồng toán vào sinh hoạt hằng ngày là cách nhẹ nhàng nhất. Khi xếp bát đũa, bố mẹ hỏi con có bao nhiêu cái bát. Khi chia bánh, hỏi mỗi người được mấy miếng. Khi xem đồng hồ, hỏi kim dài chỉ số nào và còn bao nhiêu phút nữa đến giờ ăn cơm. Những câu hỏi nhỏ như vậy giúp con thấy toán gần gũi, không chỉ nằm trên trang sách.
Chỉ cần 15 đến 20 phút mỗi ngày là đủ. Học ít nhưng đều đặn thường tốt hơn học nhiều một lần rồi bỏ quên cả tuần. Bạn có thể bắt đầu từ việc nhỏ nhất và giữ nhịp đều đặn.
Lưu ý khi chọn tài liệu và môi trường học toán cho trẻ lớp 1
Tài liệu nên bám sát chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo, để con học đúng những gì trường sẽ kiểm tra. Tài liệu quá nâng cao dễ khiến con hoang mang, còn tài liệu quá sơ sài lại không đủ để luyện tập.
Nếu gia đình cần hỗ trợ thêm, bố mẹ có thể tham khảo trung tâm ngoại ngữ và tin học Thăng Long để xem các phương án học phù hợp với hoàn cảnh của con. Khi đánh giá một trung tâm, hãy nhìn vào phương pháp giảng dạy và đội ngũ giáo viên, đừng chỉ dựa vào quảng cáo.
Khi con đã nắm vững bài cơ bản, bố mẹ có thể cho con làm quen với dạng bài đa dạng hơn qua đề thi toán SASMO lớp 2. Đây là nguồn tham khảo tốt giúp con rèn tư duy linh hoạt, nhưng nên dùng vừa sức, không ép con làm quá nhiều một lúc.
Ngoài ra, bố mẹ có thể đọc thêm cách dạy con hiểu phép nhân trước khi học thuộc bảng cửu chương. Bài viết giúp hiểu rõ hơn cách xây dựng nền tảng toán học vững chắc, và cũng là cách chuẩn bị cho con bước vào lớp 2 một cách tự tin.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ lớp 1 cần học toán bao lâu mỗi ngày?
Khoảng 15 đến 20 phút là đủ cho đa số trẻ. Điều quan trọng là sự đều đặn chứ không phải thời lượng dài. Nếu con đã chán hoặc mệt, hãy dừng lại và tiếp tục vào hôm sau, đừng biến giờ học thành cuộc chiến.
Con học chậm tính, có cần đăng ký thêm lớp không?
Trước tiên, bố mẹ hãy xem con chậm ở khâu nào. Nếu con chậm ở việc đếm và nhận biết số, có thể luyện tại nhà bằng đồ vật. Nếu sau một thời gian kiên trì con vẫn chưa tiến bộ, hãy trao đổi với giáo viên chủ nhiệm để có hướng hỗ trợ phù hợp.
Nên dùng đồ chơi hay sách vở để dạy toán lớp 1?
Hai thứ này bổ sung cho nhau. Đồ chơi và đồ vật giúp con hiểu bản chất, còn sách vở giúp con làm quen với cách viết và các dạng đề. Đội ngũ chúng tôi thường khuyên bắt đầu bằng đồ vật, rồi chuyển sang sách khi con đã hiểu bài.
Làm sao biết con đã nắm vững kiến thức lớp 1?
Đừng chỉ nhìn vào điểm số. Hãy để con tự giải thích cách mình tính. Nếu con giải thích được bằng đồ vật hoặc bằng lời, đồng thời làm được bài mới với các số khác, nghĩa là con đã hiểu. Nếu con chỉ làm đúng các bài quen thuộc mà lúng túng khi đổi số, con cần thêm thời gian luyện tập.
