Nhiều giáo viên đang tìm hiểu về e-learning để đóng gói kiến thức toán tư duy của mình thành các bài giảng trực tuyến. E-learning đơn giản là việc dạy và học thông qua thiết bị điện tử có kết nối mạng internet. Hình thức này giúp bạn ghi hình bài dạy một lần và hàng trăm học sinh tự ôn tập lại bài ở nhà, do đó bạn không phải tốn sức giảng lại kiến thức cũ cho từng lớp. Một bài 5 phút quay xong có thể dùng cả năm học.
Sự thay đổi từ lớp học truyền thống sang học qua mạng
Đa số chúng ta quen với việc đứng lớp giảng bài trực tiếp bằng phấn trắng bảng đen hoặc trình chiếu màn hình lớn, vì vậy thao tác chuyển sang không gian số đòi hỏi giáo viên thay đổi toàn bộ thói quen tương tác cũ. Học sinh xem video thu sẵn thay vì nghe cô giáo gọi tên trực tiếp. Trẻ 6–7 tuổi còn cầm chuột chậm, nên bạn hãy thiết kế giao diện có hình ảnh to rõ để phụ huynh dễ dàng hướng dẫn con.
Một giáo viên tiểu học từng vất vả khi mở lớp dạy phụ đạo buổi tối cho các bé chậm tiếp thu. Lớp học qua Zoom lúc 20 giờ thường bị rè âm thanh, và phụ huynh ngồi cạnh con cũng lúng túng mỗi khi mạng yếu. Buổi 45 phút thường rớt mạng 2 lần. Một buổi dạy trực tiếp qua mạng thường xuyên gặp tình trạng đường truyền chập chờn, trong khi việc dùng bài giảng đóng gói sẵn giúp gia đình tự chủ động thời gian bật video lên học.
Phụ huynh đi làm về trễ vẫn ung dung nấu cơm tối rồi mới mở máy tính cho con học bài. Bài giảng ghi hình sẵn bỏ được sức ép giờ giấc cho cả người học lẫn người dạy. Bé học lúc 19 giờ cũng được.
Cách xây dựng bài giảng toán trực tuyến cho trẻ
Chúng tôi thấy nhiều thầy cô ngần ngại khi nghĩ đến việc cài đặt phần mềm phức tạp hoặc lo lắng về chi phí vận hành hệ thống. Bạn hoàn toàn bắt đầu được từ kỹ năng sư phạm hiện có của bản thân cùng một chiếc điện thoại di động thông thường. Bài blog của Khánh Hùng Academy giải thích rất chi tiết về e-learning cho người đi dạy với hướng dẫn đầy đủ các hình thức và thành phần nền tảng. Bài viết đó cũng phân tích vì sao lớp học số trở thành một mô hình kinh doanh cho người vững tay nghề sư phạm.
Bước đầu tiên là chia nhỏ bài học. Bạn hãy tách một bài toán đếm số thông thường thành ba đoạn ngắn gọn. Một video kéo dài quá 15 phút thường làm học sinh cấp một xao nhãng, vì thế bạn tách nội dung thành từng đoạn ngắn dưới 5 phút để các em có khoảng nghỉ ngắn trước khi sang bài mới. Video đầu tiên dạy đếm đồ vật quen thuộc trong nhà bếp. Đoạn thứ hai hướng dẫn bé đếm bằng que tính nhựa nhiều màu. Video cuối cùng tập trung giải phần bài tập mẫu.
Ghi hình bằng điện thoại đặt trên giá đỡ 150.000 đồng là đủ tiêu chuẩn hình ảnh. Ánh sáng tự nhiên từ cửa sổ giúp khung hình rõ nét. Bạn dùng công cụ Canva để chèn thêm hình ảnh que tính hoặc khối vuông màu đỏ. Không gian xung quanh bàn giáo viên phải thật sự gọn gàng để tránh làm bé phân tâm khỏi bảng phụ. Thường quay khoảng 3–4 lần là bạn quen với ống kính.
Hệ thống bài tập toán tư duy tự động chấm điểm
Hệ thống kiểm tra kiến thức tự động là phần quan trọng của một nền tảng giáo dục điện tử hoàn chỉnh, vì nó giúp giáo viên không còn cảnh thức đêm gạch lỗi sai trên bài kiểm tra giấy mỏi tay. Máy chủ tự động đối chiếu câu trả lời của học sinh với bộ đáp án gốc do bạn cấu hình sẵn. Bài 10 câu chấm trong 1 giây.
Các dạng câu hỏi trắc nghiệm kết hợp hình ảnh mang lại hiệu quả cao với trẻ lớp một. Bạn tải hình bốn quả táo lên hệ thống rồi tạo bốn ô vuông tương ứng bên dưới. Nhiệm vụ của bé là dùng chuột kéo con số đúng vào từng ô trống. Hệ thống phát ra tiếng chuông ngay khi bé trả lời đúng, nên các em biết kết quả bài làm của mình liền. Bạn khích lệ học trò bằng những biểu tượng mặt cười xuất hiện trên màn hình.
Một bài tập kéo thả hình khối tốn nhiều công sức để soạn thảo lúc ban đầu, do đó giáo viên lên kịch bản trọn vẹn một bộ câu hỏi từ dễ đến khó để tái sử dụng cho hàng trăm học trò về sau. Các hệ thống mở như nền tảng WordPress cho phép bạn cài đặt trình tạo bài tập mà không tốn phí duy trì hàng tháng. Bạn tích lũy dần tài nguyên giảng dạy qua từng học kỳ. Sau 1 học kỳ, kho bài có thể lên tới 200 câu hỏi.
Những điểm cần lưu ý khi dạy toán bằng video thu sẵn
Học trực tuyến mang lại nhiều thuận tiện về mặt thời gian và không gian cho sinh hoạt gia đình, nhưng mô hình này vẫn tồn tại những rào cản đặc thù đối với tâm lý tiếp thu của độ tuổi nhi đồng. Điểm trừ đáng kể là sự thiếu vắng tương tác trực tiếp bằng ánh mắt giữa người dạy và người học.
Giáo viên không phát hiện được học sinh đang vò đầu bứt tai vì bài khó, trong khi phụ huynh bận việc nhà không theo dõi sát sao. Bạn chỉ thấy điểm số bài trắc nghiệm nộp về máy chủ vào cuối ngày. Những con số hiển thị trên màn hình không phản ánh hết toàn bộ quá trình tư duy logic trong đầu trẻ. Máy móc ghi nhận bé tính ra kết quả bằng 5 nhưng không biết bé tính nhẩm hay lén dùng máy tính bỏ túi.
Việc thiếu vắng sự giám sát trực tiếp từ cô giáo khiến nhiều học sinh lớp hai bỏ dở bài tập giữa chừng, vì thế phụ huynh bắt buộc phải ngồi cạnh đồng hành sát sao trong giai đoạn đầu tiên để rèn nếp tự học cho con. Bạn gọi điện trao đổi với gia đình mỗi tháng 1 lần. Mỗi cuộc gọi chừng 10 phút. Giáo viên lắng nghe phản hồi thực tế từ cha mẹ để cải thiện chất lượng hình ảnh và cách diễn đạt trong các video sau. Video nói quá 120 chữ mỗi phút dễ làm trẻ bị khớp.
Lộ trình sản xuất bài giảng từ những thứ quen thuộc
Giáo viên không cần đầu tư ngay hàng chục triệu đồng mua máy quay chuyên nghiệp. Bạn tận dụng chiếc máy tính xách tay cũ đang dùng soạn giáo án. Một cỗ máy trang bị 8GB RAM là đủ chạy mượt mà các ứng dụng ghi hình cơ bản. Dưới đây là các công đoạn cụ thể để bạn tự tay làm ra sản phẩm giáo dục số của mình.
- Soạn giáo án chi tiết: Bạn vạch ra ba ý chính của bài phép cộng trong phạm vi 10 lên một tờ giấy trắng.
- Chuẩn bị giáo cụ trực quan: Bạn lấy sẵn que tính, khối gỗ hoặc đồ chơi xếp hình để thị phạm trực tiếp trước ống kính camera.
- Thu hình bài giảng: Đặt điện thoại cố định lên giá đỡ rồi bấm máy quay. Bạn đứng trước một bức tường trắng trơn để làm bối cảnh tĩnh.
- Biên tập video: Bạn dùng phần mềm cắt bỏ những đoạn ngập ngừng hay nói vấp. Công đoạn này mất khoảng 30 phút cho một đoạn phim ngắn.
- Thiết kế hệ thống câu hỏi: Bạn nhập dữ liệu bài tập vào phần mềm quản lý học tập. Mỗi bài học đi kèm khoảng 10 câu trắc nghiệm mức độ cơ bản.
Nhiều thầy cô đang thành thạo việc ghi màn hình bằng phần mềm OBS Studio, trong khi những người mới bắt đầu hoàn toàn thao tác được trên các ứng dụng quay phim có sẵn của máy tính xách tay. Việc đóng gói toàn bộ chương trình toán lớp ba đòi hỏi ít nhất bốn tháng làm việc liên tục, do đó giáo viên tự phân bổ thời gian nghỉ ngơi hợp lý để không bị cạn kiệt ý tưởng trước khi hoàn thành môn học. Thầy cô quay thử 2–3 đoạn ngắn để làm quen với nhịp điệu mới. Bạn gửi các bản nháp này cho đồng nghiệp xem và góp ý.
Cách hỗ trợ học sinh khi học bằng video quay sẵn
Dù nội dung bài giảng có kỹ lưỡng đến đâu thì học sinh vẫn luôn gặp những vướng mắc phát sinh trong lúc làm bài. Hệ thống trực tuyến cần có một kênh giao tiếp dự phòng để giáo viên gỡ rối cho các em. Gia đình cũng cần một nơi để đặt câu hỏi về tiến độ tiếp thu của con em mình.
Một cách làm quen thuộc là bạn lập một nhóm thảo luận trên ứng dụng Zalo, để gia đình chụp ảnh phần bài làm bị sai rồi gửi vào nhóm nhờ cô giáo giải thích lại. Bạn thu âm tin nhắn thoại hướng dẫn chi tiết từng bước tư duy. Mỗi tin thoại dài khoảng 1 phút.
Giáo viên duy trì tương tác hàng ngày trong nhóm lớp đòi hỏi nhiều kiên nhẫn, vì thế bạn ấn định một khung giờ trả lời tin nhắn cố định vào buổi tối, ví dụ từ 20 giờ đến 21 giờ, để tránh xáo trộn sinh hoạt cá nhân. Khung 1 giờ mỗi tối là vừa. Trẻ em làm xong bài tập luôn mong chờ lời khen từ cô giáo. Bạn nhắn tin động viên bé đúng lúc.
